Kế hoạch bài dạy Lịch sử 9 - Bài 16: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài trong những năm 1917-1930

Nội dung text: Kế hoạch bài dạy Lịch sử 9 - Bài 16: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài trong những năm 1917-1930

1. BÀI 16: HOẠT ĐỘNG CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC Ở NƯỚC NGOÀI TRONG NHỮNG NĂM 1917-1930 * Tiểu sử của Nguyễn Tất Thành/ Nguyễn Ái Quốc Nguyễn Tất Thành sinh ngày 19/5/1890 tại Kim Liên- Nam Đàn- Nghệ An trong một gia đình nhà Nho nghèo yêu nước. Người sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh NƯỚC MẤT, NHÀ TAN, chứng kiến nhiều cuộc đấu tranh chống Pháp nổ ra nhưng đều thất bại và dc tiếp xúc với nhiều nhà cách mạng nên từ rất sớm Nguyễn Ái Quốc đã có " chí đánh đuổi thức dân Pháp, giải phóng đồng bào" - Ngày 5/6/1911 với tên gọi Văn Ba, Người bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. A. Nguyên nhân Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước – Đất nước bị xâm lược, mất độc lập=>giải phóng dân tộc là yêu cầu cấp thiết: bởi + Dưới ách thống trị của thực dân Pháp, các tầng lớp, giai cấp trong xã hội Việt Nam không chỉ bị bóc lột về kinh tế, mà còn phải chịu nỗi nhục mất nước. Độc lập tự do là khát vọng của cả dân tộc Việt Nam. + Mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam ngày càng sâu sắc, trong đó mâu thuẫn dân tộc (giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và phản động tay sai) là mâu thuẫn chủ yếu . Nhiệm vụ cứu nước được đặt ra vô cùng cấp thiết. – Sự khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo đặt ra yêu cầu phải tìm con đường cứu nước mới: + Cuối thế kỉ XIX, nhiều cuộc khởi nghĩa vũ trang như “phong trào Cần Vương”, khởi nghĩa Yên Thế ...chống Pháp đều bị đàn áp đẫm máu con đường giải phóng dân tộc dưới ngọn cờ phong kiến đã bị thất bại. + Đầu thế kỉ XX, các sĩ phu yêu nước tiếp thu trào lưu tư tưởng mới, tiến hành cuộc vận động cứu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản , nhưng cũng không thành công. Sự nghiệp giải phóng dân tộc lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về đường lối và giai cấp lãnh đạo. – Nguyễn Tất Thành sớm có chí “đuổi thực dân Pháp, giải phóng đồng bào” + Được tiếp thu truyền thống yêu nước của gia đình và quê hương, Nguyễn Tất Thành sớm có chí đánh đuổi thực dân Pháp, giải phóng đồng bào. Người rất khâm phục tinh thần yêu nước của các bậc tiền bối, nhưng không tán thành con đường của họ, nên quyết định tìm con đường cứu nước mới. + Được tiếp xúc với văn minh Pháp, Nguyễn Tất Thành quyết định sang phương Tây để tìm hiểu xem nước Pháp và các nước khác làm thế nào, rồi trở về giúp đồng bào, giải phóng dân tộc. => Năm 1911, tại bến cảng Nhà Rồng Người làm phụ bếp cho 1 hãng tàu buôn, bắt đầu hành trình đi tìm đường cứu nước. B. Hoạt động của NAQ ở nước ngoài (1911-1930) I/ Quá trình tìm đường cứu nước đến với chủ nghĩa Mác- Lênin, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc (1911-1920) - Ngày 5/6/1911 với tên gọi Văn Ba, Người bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. - Từ 1911 đến 1917 Người đi qua nhiều nước châu Á, Âu, châu Phi, châu Mĩ. Qua quá trình khảo sát Người đã làm nhiều nghề lao động chân tay, sẵn sàng chịu đựng mọi gian khổ của công việc.Tác dụng quá trình lao động này đã biến Người trở thành người công nhân. Người đã cảm nhận được rất rõ mọi gian khổ của người lao động. 1
2. - Năm 1917 Người quay trở lại Pháp, gia nhập Đảng Xã hội Pháp ( 1919). - Tháng 6- 1919, Người lấy tên là NAQ gửi tới Hội nghị Vecxai bản Yêu sách của nhân dân An Nam gồm 8 điểm đòi quyền Chính phủ Pháp phải công nhận các quyền tự do, dân chủ, quyền bình đẳng, tự quyết cho dân tộc VN nhưng không được chấp nhận. Nhưng gây tiếng vang lớn cho nhân dân VN và nhân dân Pháp và qua sự kiện này Người rút ra kết luận: “ Sự nghiệp giải phóng dân tộc mình phải tự mình quyết định” - Tháng 7/ 1920 NAQ đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đê thuộc địa” của Lê-nin. Sự kiện này Người đã tìm thấy con đường cứu nước cho dân tộc VN , đi theo con đường vô sản. - Tháng 12/1920 tại Đại hội lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp, Người bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế ba, tham gia sáng lập ĐCS Pháp. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đời hoạt động của Người, từ chủ nghĩa yêu nước Người đã đến với CN Mác- Lê-nin, theo con đường cách mạng vô sản, trở thành chiến sĩ cộng sản đầu tiên của Việt Nam => Sau 10 năm bôn ba hải ngoại, Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc: Con đường theo chủ nghĩa Mác Lênin, con đường cách mạng vô sản. Kết hợp độc lập dân tộc với đấu tranh giai cấp, giải phóng dân tộc gắn với giải phóng giai cấp.. Con đường đó phù hợp với lịch sử, với xu thế thời đại. Đây là công lao to lớn đầu tiên của Người II. Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức, đào tạo cán bộ cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1920-1924) Sau khi tiếp nhận ánh sáng chủ nghĩa Mác- Lê nin, Người từng bước truyền bá CN Mác- Lênin về nước, chuẩn bị tư tưởng, chính trị, tổ chức cho việc thành lập chính đảng Macxit ở Việt Nam , nhân tố đảm bảo cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. a/ Chuẩn bị về tư tưởng, chính trị: * Thời kì Nguyễn Ái Quốc ở Pháp: ( 1920- đến giữa năm 1923) -7/1920: 12/1920: - Năm 1921, Người tham gia sáng lập “Hội Liên hiệp các dân tộc thuộc địa”ở Pa- ri để đoàn kết các lực lượng cách mạng chống chủ nghĩa đế quốc, thông qua đó truyền bá chủ nghĩa Mác- Lê nin đến các dân tộc bị áp bức. - Người ra tờ báo “Người cùng khổ” để vạch trần chính sách đàn áp bóc lột dó man của chủ nghĩa đế quốc, góp phần làm thức tỉnh các dân tộc bị áp bức đứng lên đấu tranh tự giải phóng mình. Ngoài ra Nguyễn Ái Quốc cũng viết nhiều bài cho các báo Nhân đạo, Đời sống công nhân và viết cuốn "Bản án chế độ thực dân Pháp". Những sách báo này đó được bí mật chuyển về Việt Nam, góp phần tố cáo tội ác của đế quốc Pháp, truyền bá chủ nghĩa Mác Lê-nin về nước, làm thức tỉnh đồng bào yêu nước. * Thời kì Nguyễn Ái Quốc ở Liên Xô:( giữa năm 1923 đến cuối năm 1924) - Tháng 6-1923, Nguyễn Ái Quốc sang Liên Xô dự Hội nghị Quốc tế nông dân và được bầu vào Ban Chấp hành, sau đó ở lại Liên Xô vừa nghiên cứu vừa học tập thực tiễn xây dựng CNXH ở Liên Xô. - Tháng 5- 1924, tại Đại hội Quốc tế cộng sản lần thứ V, Nguyễn Ái Quốc đã trình bày tham luận về nhiệm vụ cách mạng ở các nước thuộc địa và mối quan hệ giữa cách mạng các nước thuộc địa với phong trào công nhân ở các nước đế quốc. - Những quan điểm cơ bản về chiến lược và sách lược cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa và cách mạng vô sản mà Nguyễn Ái Quốc tiếp nhận được dưới ánh sáng của 2
3. chủ nghĩa Mác-Lênin là bước chuẩn bị về chính trị và tư tưởng cho sự thành lập một chính đảng vô sản ở Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.Những tư tưởng đó là: + Chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc là kẻ thù chung của giai cấp vô sản, nhân dân các nước thuộc địa. + Xác định giai cấp công nhân có đủ khả năng lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản. b/ Chuẩn bị về tổ chức và đào tạo cán bộ: * Nguyễn Ái Quốc ở Trung Quốc: ( cuối năm 1924 đến cuối năm 1927 )) Cuối 1924, Nguyễn Ái Quốc về đến Quảng Châu (Trung Quốc). Tại đây, Người đã tiếp xúc với các nhà cách mạng Việt Nam và người nhận thấy những điều kiện để thành lập chính đảng ở VN chưa chín muồi: chủ nghĩa Mác - Lênin chưa được truyền bá sâu rộng trong nước, phong trào công nhân chưa phát triển lên tự giác. - Do đó, Người đã chọn một số thanh niên từ trong các tổ chức yêu nước của người Việt Nam ở đây cùng với một số người ở trong nước mới sang để sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên vào tháng 6/1925, với hạt nhân là Cộng sản đoàn. Đây là một tổ chức có tính chất vô sản sớm nhất ở nước ta, là bước chuẩn bị trực tiếp hết sức quan trọng về tổ chức cho sự ra đời của Đảng. - Thành phần của Hội: Bao gồm tất cả những người VN từ 17 tuổi trở lên, không phân biệt nam nữ, tán thành mục đích, kỉ luật của Hội thì đượ gia nhập Hội - Chủ trương và mục đích: thực hiện cách mạng giải phóng dân tộc (đập tan bọn Pháp, giành lại độc lập) rồi sau tiến hành CM XHCN, thực hiện tự do dân quyền, chia ruộng đất cho dân cày. -Nhiệm vụ: đào tạo một đội ngũ cán bộ đem chủ nghĩa Marx Lenin và đường lối GPDT truyền bá vào trong nước, gây dựng cơ sở cho việc thành lập chính đảng của giai cấp công nhân. - Hoạt động: + Sáng lập ra báo thanh niên (1925) làm cơ quan ngôn luận của Hội. + Mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạo cán bộ do NAQ trực tiếp viết bài và giảng dạy. Những học viên tiêu biểu được Người chọn đi học tiếp tại trường đại học Phương Đông-Liên xô hoặc trường quân sự Hoàng Phố ở Trung Quốc, còn phần lớn về nước hoạt động. + Các bài giảng của Nguyễn Ái Quốc được in thành tác phẩm “Đường Kách mệnh”, đây là tác phẩm đầu tiên vận dụng chủ nghĩa Marx Lenin vào hoàn cảnh Việt Nam, vạch ra những phương hướng về chiến lược và sách lược của CM giải phóng dân tộc ở VN. + Báo thanh niên và sách Đường kách mệnh được bí mật chuyển về nước có tác dụng to lớn trong việc giáo dục, tổ chức quần chúng. Nhờ đó Hội VNCMTN đã phát triển nhanh chóng và có cơ sở ở nhiều nơi trong nước, tham gia ở 1 số đoàn thể quần chúng như Công hội, Nông hội, Hội học sinh, Hội phụ nữ...kể cả trong Việt kiều ở Thái Lan, thu hút nhiều thanh niên yêu nước tham gia + Năm 1928, Hội chủ trương “vô sản hóa”, đưa hội viên vào các nhà máy, hầm mỏ để vận động quần chúng và rèn luyện cán bộ theo lập trường của giai cấp công nhân. + Năm 1929 diễn ra cuộc đấu tranh xung quanh vấn đề thành lập Đảng CS trong HVNCMTN dẫn đến sự ra đời của Đ DCSĐ (tháng 6/1929) và ANCSĐ (tháng 8/1929). Như vậy, Hội VN Cách mạng thanh niên ra đời là mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển của cách mạng nước ta. Lần đầu tiên ở VN xuất hiện một tổ chức chính trị theo khuynh hướng vô sản. - Thông qua hoạt động của Hội, chủ nghĩa Mác- Lênin đã được truyền bá vào nước ta, có tác dụng thúc đẩy phong trào công nhân và phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản phát phát triển mạnh mẽ ngày càng chiếm ưu thế trong cuộc vận động giải phóng dân tộc. 3
4. - Đào tạo đội ngũ cán bộ cho cách mạng VN thông qua các lớp huấn luyện cán bộ cách mạng ở Quảng Châu sau này trở thành hạt nhân, nòng cốt của phong trào giải phóng dân tộc - Việc thành lập Hội là bước chuẩn bị trực tiếp về tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam sau này. Hội là tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản VN. III/Nguyễn Ái Quốc sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam - Tới năm 1928-1929 phong trào yêu nước theo xu hướng vô sản phát triển mạnh mẽ. Yêu cầu cấp thiết là phải có một chính đảng của giai cấp vô sản để lãnh đạo phong trào. Đáp ứng yêu cầu đó, ba tổ chức cộng sản nối tiếp nhau ra đời trong năm 1929 ( Đông Dương Cộng sản đảng, An Nam Cộng sản đảng, Đông Dương Cộng sản liên đoàn). Tuy nhiên ba tổ chức đều hoạt động riêng rẽ công kích lẫn nhau, tranh giành ảnh hưởng trong quần chúng, gây trở ngại lớn cho phong trào cách mạng. Yêu cầu cấp thiết của cách mạng Việt Nam lúc này là phải hợp nhất các tổ chức cộng sản này thành một chính đảng duy nhất. - Trước tình hình đó, với vai trò là phái viên của Quốc tế Cộng sản, NAQ chủ động từ Xiêm về Hương Cảng (TQ) triệu tập Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thành ĐCS VN. Hội nghị họp từ ngày 6/1/1930 tại Cửu Long (Hương Cảng - Trung Quốc). - Tại HN, NAQ phê phán những hành động thiếu thống nhất của các tổ chức cộng sản trong nước, đặt ra yêu cầu hợp nhất các tổ chức Cộng sản thành một ĐCS duy nhất. - Hội nghị đã nhất trí thống nhất các tổ chức cộng sản để thành lập một đảng cộng sản duy nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam. Thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ tóm tắt của Đảng do NAQ dự thảo. - Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt được xem là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, tuy còn vắt tắt song đây là Cương lĩnh cách mạng giải phóng dân tộc đầu tiên của Đảng ta, đã vạch ra phương hướng phát triển cơ bản cho cách mạng Việt Nam. Như vậy NAQ không chỉ là người chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng mà Người còn trực tiếp chủ trì hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản và soạn thảo Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng. NAQ là người có vai trò lớn nhất trong việc giải quyết khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo cho cách mạng Việt Nam từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX. CÂU HỎI CÂU 1: Những cống hiến ( công lao- vai trò) của Nguyễn Ái Quốc đối với cách mạng Việt Nam trong thời gian 1911 – 1930? Cống hiến nào quan trọng nhất? Vì sao? 1/ Công lao đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc là đến với chủ nghĩa Mác- Lê nin, tìm thấy và lựa chọn con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc VN: con đường cách mạng vô sản, giải phóng dân tộc gắn với giải phóng giai cấp, độc lập dân tộc gắn với CNXH. Từ đó mở ra hướng giải quyết cho tình trạng khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo CMVN thông qua các hoạt động năm 1920 2/ NAQ là người VN đầu tiên truyền bá chủ nghĩa Mác- Lê nin về nước, truyền bá tư tưởng cách mạng GPDT đúng đắn về trong nước, chuẩn bị về tư tưởng, chính trị cho sự thành lập ĐCS Việt Nam thông qua các hoạt động viết sách báo như báo Nhân đạo, đời sống công nhân, Bản án chế..., báo Thanh niên, sách Đường Kách mệnh, đọc tham luận tại ĐH V của quốc tế CS về vấn vai trò????? 3/ NAQ tổ chức, đào tạo cán bộ cho sự thành lập ĐCS Việt Nam thông qua việc tành lập HVNCMTN (1925), N trực tiếp mở các lớp đào tạo cán bộ.....??? 4
5. 4/ Sáng lập ra Đảng cộng sản VN: đầu năm 1930 NAQ đã triệu tập và chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tại Cửu Long- HC- TQ để thành một đảng duy nhất lấy tên Đảng Cộng sản Việt Nam- nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng VN, chấm dứt tình trạng khủng hoảng trầm trọng về đường lối và giai cấp lãnh đạo cách mạng VN. 5/ Phác thảo đường lối và phương hướng chiến lược cho CMVN thông qua Chính cương, Sách lược vắn tắt sau trở thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng nhuần nhuyễn quan điểm giai cấp, thấm đượm tính dân tộc. 5